الشاعر/ فاروق جويده

press_center

لميس الحديدى:مساء الخيراحيانا وسط الزحام والصراع والخناقات والمرور والحر بنحاول كده نتوقف قليلا ونلتقت انفاسنا ونشوف كيف ينظر البعض ممن يملكون ربما يعنى عقلا اكثر رجاحة احساس اكثر رومانسيه هدوء شوية بره هذه الصراعات اللى احنا فىا نشوف بيبصوا علينا ازاى؟ بيبصوا على الوطن الذى يعيشون فى ازاى ؟ والحقيقة انا بنحاز جدا لطائفة الادباء والشعراء يمكنى لانى اتربيت فى بيت فى كثير من الادب وضيفنا بيقول دايما ان الشعراء هم صانعوا الاحلام فى الامم لكن هل لسه فى احلام فى هذه الامم ؟ ولا كما قال ايضا ان بنوك الاحلام كثير منها قد افلس هنحاول ان نبحث فى هذه الاحلام و نحاول ان نبحث فى رؤية مختلفة فى عقل الشاعر الكبيرالاستاذ فاروق جويدة وانا مش محتاجة اقدملكم الحقيقة الاستاذ فاروق يعنى 20 كتاب واكتر 13 مجموعة شعرية عشرات المقالات المتنوعة وله مسرحيات كثير طبعا الوزير العاشق ودماء على ستار الكعبة والخديوى واشياء كثيرة جدا لكن فى النهاية هو مثقف له رؤية وله طرح وله راى مختلف اتمنى ان يقدم لنا فى هذه الحلقة شكل مختلف فكر مختلف ونظرة على حال هذا الوطن مساء الخير يا استاذ فاروق

فاروق جويده: اهلا بيكى يا مدام لميس

لميس الحديدى:هل وانت شاعر واديب وفنان فى كلمات قليلة جدا سالتك كيف ترى حال الوطن هذه الايام ؟

فاروق جويده : حال الوطن مرتبك يعنى ابسط الكلمات ممكن اقول منفلت يعنى اصعد المصطلح شوية فى مناطق اخرى لكن لا شك احنا معرفش احنا فى حالة ارتباك ارتباك سلطة وارتباك شارع وارتباك مثقفين النخبة نفسها مرتبكة

لميس الحديدى: قبل ما اسئلك ليه ؟لسه كنا بنكلم قبل التسجيل وبقولك عندى شوية اكتئاب وعندى احساس كده مش فى اعظم حالاتى وحضرتك شاركتنى نفس الاحساس هل انت فنان مكتئب؟ تشعر بالاكتئاب حاسس ان فى مود كده مش لطيف؟

فاروق جويده: لا بالعكس انا على المستوى الشخصى غير مكتئب يعنى انا انسان عادى جدا

لميس الحديدى:بس كتاباتك فىا الكثير من الامتعاض

فاروق جويده: لا هى فىا رفض والرفض غير الاكتئاب

لميس الحديدى: دا رفض بداية يا استاذ ؟

فاروق جويده : لا ابدا الرفض دى منطقة تانيه غير المكتئب المكتئب ده بيبقى منطو على نفسه الانسان الرافض ده كونوا فى الشارع فالخلاف هنا كبير لكن انا رغم كل لحظات التمرد لانى لازم اكون متمرد مفيش شاعر مش متمرد مفيش مبدع غير متمرد على الاطلاق دا يروح يقعد جنب الحيط ويسكت لا اذا هو قبل الواقع بصورته وبالقبح الذى فى وبالاستسلام اللى فى وبالكابه اللى هى فىا يبقى انسان طب هيدى الناس الاحلام ازاى ؟ هيطرح فكره ازاى ؟ هيشوف بكرة ازاى ؟ يعنى انا بشوف بعيدا عن الواقع لانى انا بجزء هذا الواقع وبخليه شرازم قدامى و بفحصه فحص دقيق ومنه بشوف بكرة

لميس الحديدى : دعنى اسألك عن حال المثقفين او وظيفة المثقفين هل وظيفة المثقف فقط ان هو يعترض وينتقد ويرفض ويحلل كما تقول ولا وظيفته ان هو يقود الناس الى مكان اخر ؟

فاروق جويده : هو

لميس الحديدى: هو ينورلهم الحتة لسكة تانيه؟

فاروق جويده:هو بيعترض ليه ؟ ما احنا لازم نفهم السؤال هل هو مجرد معترض يبقى دا نخرجه بره الكلام

لميس الحديدى: معظم المثقفين كده يا فندم ؟

فاروق جويده:لا اولا اذا كان عنده فكر وعنده رؤية

لميس الحديدى: انا عايزة اقولك بقى ان معظم المثقفين اصبحوا من غير المعترضين .

فاروق جويده:ما احنا بندين المثقفين ما انا قلتلك فى الاول المثقفين نفسهم قطيع مرتبك منذ ان دخله حظيرة العمل

لميس الحديدى: العمل داخل الوزارة؟

فاروق جويده: بالظبط كده انما طبيعة عمل المثقف انه اولا يكون عنده رؤية رؤية ناضجة ومتكاملة ويحاول ان هو ينقلها للناس زى الاحزاب السياسيه هل في حزب سياسى بدون فكر ؟ فى حزب سياسى بدون برنامج ؟ فى حزب سياسى بدون ناس وبشر؟ والحزب الواحد نفسه بيبقى فى جبهة معارضه وجبهة حكومته بتبقى قاعده بره على الخط ما بتلعبشى وفى حكومة فى الملعب فجاة تبصى تلاقى اللى بره دخل الملعب واللى جوا خرج بره ودى بتدى حيوية للاشياء وللحاجات والافكار انما مش كل واحد بيهاجم الحكومة او بيصطاد وزير علشان يصفى معاه شوية حسابات وانو مثقف يهاجم وخلاص

لميس الحديدى:خلينى اكون اكثر تفصيلا بقى يعنى من كل هذه العموميات لو اديتك 3 حاجات تقلقك فى هذا الوطن 3 اشياء تكسفك او على وجه الخصوص حاسس انها مقلقة جدا وتدق اجراس الخطر تجعلنا لازم نبصلها بشكل اعمق ؟

فاروق جويده: نمرة واحد التعليم

لميس الحديدى: لا غياب التعليم قصدك ؟

فاروق جويده: ايا كان المسمى نمرة اتنين الثقافة نمرة تلاته الاعلام

لميس الحديدى: ناخدهم واحدة واحدة انا بقولك غياب التعليم

فاروق جويده: التعليم النهاردة انتى عايزة اى شىء لا يقوم على التعليم استثمار خاسر تماما ال3 محاور اللى انا بكلمك عليهم دول هما التنمية البشرية انتى ممكن تبنى عمارة لكن مين اللى هيسكن العمارة ؟ انتى ممكن تصنعى عربية لكن مين اللى هيستخدم العربية ؟ انتى ممكن تطرحى افكار لكن مين اللى هيؤمن بهذه الافكار ؟ مش بناء مادى فقط لا فى فكر وفى عقل وفى وجدان ؟

لميس الحديدى: وترى ان الحكومات المتعاقبة فى الفترة الماضية اهتمت اكثر بالبناء الحجرى ؟

فاروق جويده: بالظبط كده يعنى احنا عملنا متاحف كتيرة قوى بس زادت نسبة سرقة وتهريب الاثار

لميس الحديدى: متاحف فين بقى يا استاذ فاروق ؟ لا عندنا متاحف ولا حاجة مين اللى بيزور المتاحف الاول ؟

فاروق جويده:يعنى قصدى اولك القضية هى الاثار التاريخ انتى عندك فضائيات كتيرة جدا النهاردة كتير انا مش بتكلم على الاعلام المصرى بس لا انا بتكلم بنظرة اوسع طب بتقدم ايه الفضائيات ؟ ايه البعد الثقافى اللى بتقدمه ؟ المدرسة النهاردة بتعمل ايه للطالب ؟ بلاش المدرسة الجامعات المصرية بلاش الجامعات المصرية استاذ الجامعه المصرى الاستاذ اللى هو كان القدوة والنموزج واللى بيشكل فكر كل الاجيال دى انا بقول ان مشكلة مصر النهاردة مشكلة التعليم بلا برامج مشكلة ثقافة بلا هدف مشكلة اعلام منفلت

لميس الحديدى:هقف عند الثقافة شوية واسال حضرتك وانت من المثقفين يعنى ؟ مش هسالك ايه اسباب تردى الثقافة لكن هسالك انتوا كمثقفين دوركم ايه ما انتم بردك ينى انا بحس ان معظم الادوار تداخلت مع بعضها وكل واحد عايز يعمله بطولة ويبقى بطل همام ويبقى رجل او سيده ذات شعبيه وانتهى الامر فكرة التنوير اختفت

فاروق جويده: اختفت ليه ؟ لانك انتى اساسا اولا انتى قسمتى المجتمع قسمتيه بين قوى تنويريه وقوى ظلامية كويس دا زى الرئيس بوش ما قال اقسم العالم

لميس الحديدى: انتم برضه قسمتوا المثقفين

فاروق جويده: مثقفين مع السلطة بتغدق عليهم بتديهم الجوايز بتسفرهم بتفسحهم بتعملهم كل حاجة وفريق اخر لا وجود له حصل انقسام حتى انا كنت كاره المصطلح اللى هو قال حظيرة المثقفين

لميس الحديدى:هل انت تعرضت الى هذا الانقسام ؟ عندما مثلا حصل حكاية انك رشحت للمجلس الاعلى للثقافة ؟

فاروق جويده : لا انا الكلام ده انا بتكلم على واقع ثقافى موجود النهاردة لان النهاردة فى انقسام بين المثقفين فى مجموعة راحت ورا مصالحها وعندنا الشجاعة ان احنا نقول هذا الكلام وهى مصالح هزيلة كلام فاضى واخدة بالك وفى ناس اتحيدت او اتهمشت لاسباب غير معروفة

لميس الحديدى: طب ما يمكن يكونوا راحوا ورا لقمة العيش الحقيقة يعنى يعنى غير المطامع السياسية هناك فكرة كرامة المثقف

فاروق جويده: هنا بقى انا بتصور اذا كان لابد من الكلام اللى انتى بتقولى عليه يبقى الدولة مسئولة عن كرامة الجميع وليست كرامة ده فى عز الاتحاد السوفيتى الكبت السياسى والنفسى كان المثقفين ليهم وضع خاص على فكرة كان بيدوهم مرتبات وكانوا بيدوهم مساكن وكانوا عايشين

لميس الحديدى: الاتحاد السوفيتى برضه كانت دولة غنية

فاروق جويده : مش الاتحاد السوفيتى دلوقتى لا زمان ايام الفقر يعنى كانت دولة فقيرة بس انتى طول عمرك النخبة عندك انتى مدياها وضع خاص يعنى انا بتصور النخبة فى مصر كان ليها وضع خاص وكان لها تميز وكان لها دور بناء على هذا كله انتى النهاردة التقسيم انتى اللى قسمتى المثقفين

لميس الحديدى: تقصد الدولة

فاروق جويده : اه الدولة وبعدين انتى برضه اللى همشتى ده ورفعتى ده يعنى عملتى ربكه وربكة مش فى فترة قليله وبعدين دورك الثقافى تراجع محدش ينكر هذا تراجع ليه ؟ مقدرش اقولك يعنى هل الفن المصرى زى ما كان ؟ هل السينما المصرية زى ما كانت ؟ على صحافة مصر فى صحف جديدة طلعت وفى سقف اتعلى بس هل دا فعلا بيمثل قيمة وبيمثل القدرة الحقيقية ؟ هل دى فعلا الصحافة اللى احنا عايزنها ؟ انا بقولهالك وانا فى الوسط وبشتغل لا مش دى الصحافة اللى احنا عايزنها مش دى الصحافة اللى احنا عايزنها فى مصر صحافة البلونات ديه واخدة بالك

لميس الحديدى: يعنى ايه صحافة البلونات ؟

فاروق جويده : الفرقعات مش هتبنى احنا طول النهار كله عمال يتراشق طب المحصلة ايه ؟ طب ما احنا ممكن نتراشق بس بهدف ممكن ننتخب بس يكون فى وسيلة ارقى

لميس الحديدى: انا وقفت قدام جملة حضرتك كنت قلتها ان الانسان المصرى فى رايك لم يفقد حضارته وانا الحقيقة مختلفة معاك تماما فى هذه القضية انتى بتنزل تشوف الناس فى الشارع رايك ان الانسان المصرى ما فقدش يعنى مبادىء حضارته مبادىء سلوكياته دا مش نفس الانسان المصرى اللى كان موجود مش هقولك من 20 سنة هقولك من 10 سنين فى تردى عالى جدا فى كل انواع مستوى الاخلاق

فاروق جويده: دا تردى فى السلوك

لميس الحديدى: طب السلوك هو ايه يا فندم ما هى الحضارة جزء منها سلوك

فاروق جويده: الحضارة هى المدنيه دى حاجة ودى حاجة الحضارة دى جذور وانا سالت مره احمد ذويل

لميس الحديدى: كان صديق لك منذ الطفولة

فاروق جويده : اه قلتله يا احمد انى انا بعتقد ان الحضارة دى جينات يعنى انا لا احمل عمر الزمنى وحده لا

لميس الحديدى: يعنى ايه يا استاذ فاروق ؟ يعنى لما اشوف واحد مصرى اقول ده انسان متحضر ازاى يعنى؟

فاروق جويده: يعنى انا عايزة اقولك حاجة ان الابداع شجرة

لميس الحديدى: مش شايف ان الشجرة دى ممكن تكون قلعت من جذورها؟

فاروق جويده: لا ما اقتلعتش هنا دا دور لم تقتلع شوية عواصف طلعت عليها الورق سقط بتاع لكن انا اعتقادى الشخصى ان مصر حطى نظام صح فى الحاجات اللى انا قلتلك عليها وشوفى النتيجة بعد 5 ، 6 سنين حطى خطة تعليم صحيحة وحطى برامج ثقافة حقيقية

لميس الحديدى: دا احنا محتاجين اجيال لاعادة بقى هيكلة هذا الخلل فى الانسان المصرى احنا محتاجين اجيال

فاروق جويده: يا مدام لميس دا اللى اتبنى اتبنى فى اجيال انتى معملتهموش فى 5 سنين وهدمتيه برضه فى اجيال هو منتهاش فى سنتين تلاته لا دى عمليه تراكمية كما ان الحضارة تراكم الانهيار ايضا تراكم فالحصل ده حصل انتى كونتى بتشوفى السينما قدامك بتقع وسايبها شايفة الصحافة مش هى صحافتك ولا مستواكى وسايبها سايبه التعليم بينهار دا شوفى المدرس كان ايه زمان ؟ انا شخصيا اتعلمت الشعر واتعلمت الكتب واتعلمت القرايه واتعلمت اللغة من خلال مدرس المدرسة

لميس الحديدى: اه بس المدرس ده مبقاش موجود لان المدرس ده بقى تعبان وغلبان وبيدى دوروس الخصوصية ومبقاش يروح المدرسة اساسا

فاروق جويده: انتى عملتيه غلط كمان انتى عملتيه مدرس غلط هو اتشكل غلط ماكنش عايز يبقى مدرس دا مجموعه 50% ودوه كليه علشان يطلع مدرس انما هو فى اعماقه مش عايز يطلع مدرس شوفى هقولك لحضرتك حاجة ابحثى اسباب الاشياء كويس واعملى عكسها هتيجلك النتيجة الصح

لميس الحديدى: طب ده هيجرنى لعلاقة السلطة بالمثقف انا اعتقد ان هناك بعض المثقفين ممن حاولوا الاقتراب من السلطة بشكل او باخر لكن انا بشعر ان السلطة او النظام لا يريد الاستعانة بالمثقف لا يريد الاستعانة بالعامل ولكل هذه اللجان التى تشكل اه هنعمل لجنة نشوف نجيب دكتور فاروق الباز دكتور كذا او دكتور كذا يشوفلنا حل لقضية وادى النيل حل القضية الاذلية مثلا يعنى ثما يعنى ينتهى الامر او لا ينتهى ممكن اكون انا متشائمة زيادة عن اللزوم يعنى فكرة علاقة السلطة بالمثقف من منظور اخر كل الدول واحنا دلوقتى بنتفرج على النموزج الامريكى مثلا كل الدول لديها مستشارين من هذه المجموعة اللى هى الاديب والعالم والشاعر النخبة يعنى ايه العلاقة الطرديه دى اللى موجوده دلوقتى

فاروق جويده: لا فى طبعا سوء علاقة بين السلطة والنخبة لا شك يعنى دى واضحة

لميس الحديدى: الحكام زمان كان يقعد كده ويجيب جنبه يعنى الحكام اللى هى فى العصور حتى اللى بنسمع عليها الخديوى مش عارفة مين او حتى ايام الخلفاء الراشدين يقعدوا يسمعوا للناس دى

فاروق جويده: بس ده ما عدش موجود دلوقتى ومن زمان هذه النخبة كانت موجوده قبل ثورة يوليو بعد ثورة يوليو انتى حطيتى مقاييس تانيه للنخبة

لميس الحديدى: مبقتش النخبة ؟

فاروق جويده: لا مبقتش بقت النخبة كانت بتقعد بتقول راى مخالف وبيسمع هذا الراى انتى قربتى الناس اللى انتى واثقة فىم بعيدا عن القدرات وبعيدا عن النموزج يعنى انتى قربتى اهل الثقة لما كونتى بتعينى محافظ يقولك اه دا راجل مخلص بتعينى وزير اه دا راجل يعنى قدرات البشر مبقتش هى مقياس التقييم يعنى اختلت المنظومة خالص فكانت النتيجة ان الناس طلعت فى مواقع فكانت لازم تستعين هى بنفسها بنفس النموزج اللى هو موجود

لميس الحديدى: بس ارجع تانى لهذه النخبة ازيحت واصبحت هناك نخب اخرى من نخب مثلا امنيه الى نخب رجال اعمال

فاروق جويده: كل مرحلة ليها نخبة

لميس الحديدى: ونحن الان مثلا فى عصر رجال البزنس

فاروق جويده: انا مرة قلت لمسئول كبير قلت لرئيس الوزرا بامانه يعنى الدكتور نظيف قلتله يا دكتور نظيف كان مؤتمر الحزب الوطنى قلتله انا بصيت فى الصف الاولانى ملقتش ولا واحد مثقف فى الحزب الوطنى يعنى مفيش حد خالص

لميس الحديدى: ما يمكن المثقفين مش عايزين يبقوا اعضاء فى الحزب الوطنى؟

فاروق جويده: لا انا بتكلم عن المؤتمر اللى بيدعو فى

لميس الحديدى: كدعوة يعنى

فاروق جويده: اه كدعوة انا شفت الكتله الاولانيه كلها مجموعة ورجال اعمال وعدتهملهم مفيش غيرهم طب يعنى يزينوا العمليه كده بوردتين شوفى فى مجلس الشعب نفس الكلام قلتوا للدكتور سرور قلت يا دكتور فتحى سرور يعنى انت كنت شايف مجلس الشعب زمان لما كان فى العقاد وهيكل باشا مش موجود

لميس الحديدى: دا كامل الشناوى كان عضو فى مجلس الشعب

فاروق جويده : فين المثقفين وفين النخبة اللى فى مجلس الشعب ؟ كانت النتيجة ايه ؟ ان احنا النهاردة فى مجلس الشعب بيشتبكوا فى الايادى

لميس الحديدى: لا وبالالفاظ دا فى تشابك بالفاظ نابيه

فاروق جويده: الحقيقة هنا دا اللى بيحصل لا يوجد فى الحزب الوطنى برنامج ثقافى

لميس الحديدى: مفيش لجنة ثقافية ؟

فاروق جويده: مفيش لجنة ثقافية

لميس الحديدى: تخيل انا مفكرتش عمرى فى الموضوع ده

فاروق جويده: فى لجنة ثقافية الحزب الوطنى ؟مفيش فى لجنة اسمها لجنة الاعلام

لميس الحديدى: اه لكن مفيش لجنة ثقافية

فاروق جويده:لا توجد لجنة ثقافية

لميس الحديدى: حاجة مش مهمة

فاروق جويده :وعلى فكرة بقى فى كل الاحزاب المصرية لا توجد لجنة ثقافية طب يبقى انتى بتكلمى على الرموز ازاى بتكلمى على السياسة ازاى بتكلمى على قضايا المجتمع ازاى؟ فى ظل غياب منظومة ناقصة انا بتصور انى رجال اعمال فى امريكا بيسبقوا ناس كتير جدا معندهمش حاجة ماحلتهمش فلوس ان نقيم كل انسان بما يملك وبدفتر شيكاته دى كارثه

لميس الحديدى: اه بس ممكن اقولك انو زى فاروق جويدة يملكون من الشعر والادب والفن والابداع ما قد يعنى يزن ملايين المليارات من الفلوس التانيه دا فى راى كواحدة بتقرا

فاروق جويده: يبقى انا هنا فى المرحلة دى لازم انوع التوليفة يعنى لا اتصور الحزب الوطنى بدون لجنة ثقافية او مجموعة مثقفين لا اتصور مجلس الشعب على الاقل يعنى انا النهاردة لما اعمل قانون علشان ادخل 64 سيدة كويس ايه نوعية الستات اللى هيدخلوا؟

لميس الحديدى: انا قلقانه

فاروق جويده: انا ما اخشاه ان هما يكونوا كلهم من الحزب الوطنى برضه

لميس الحديدى: دا اكيد هيحطوا 3 بس من الاخوه الاقباط و3 من اعضاء حزب الوفد

فاروق جويدة: يبقى احنا يعنى هل يعقل ان مجلس الشعب لا يوجد فى على الاقل 50 , 60 مثقف مستوى رفيع ؟دا حتى هيدوا شىء من الهيبة لى مجلس الشعب

لميس الحديدى: يمكن مجلس الشعب لا يحتاج لى هذه الهيبة نخرج فاصل بقى علشان موضوع الهيبة لا تحتاج لمثقفين واضح اهو

فاروق جويده: ما هيبة مجلس الشعب هى صدقينى شيئنا ام ابينا هى هيبة وطن

لميس الحديدى: هى هيبة وطن ونرجوا ان لا تنكسر هيبة وطن فاصل ونرجع

فاصل

لميس الحديدى: وحوارنا مع الاستاذ الاديب فاروق جويدة اتفرجت على خطاب اوباما وكتبت عنه

فاروق جويده :كتبت اه

لميس الحديدى: عايزة اسئلك عن الشخص ده قبل ما اسئلك عن المضمون حللى هذا الانبهار بشخصية هذا الفتى الاسمر الرئيس القادم من الطبقة المتوسطة اللى بيحمل كل الكاريزما دى الشارع المصرى منبهر لو شفت الشباب بيسقفولوا ازاى

فاروق جويده: هو بيفكرك بتوليفة مصرية قديمة

لميس الحديدى: بيفكرك بعبد الناصر ؟